Saturday, July 20, 2024
24.1 C
Kathmandu

जलवायु उत्थानशील समाज निर्माणका लागि तयार भयो राष्ट्रिय अनुकूलन योजना 


क्रियटिभ खबर, १ साउन २०८०, काठमाण्डौं। जलवायु परिवर्तन वर्तमान विश्वको सबैभन्दा ठुलो साझा समस्या मध्येको एक हो । यसले हरेक पल हाम्रो भविष्यको दिगोपनालाई चुनौतीपूर्ण बनाउनुका साथै हाम्रो सभ्यता र विकासका धरोहरलाई क्षति पु¥याइरहेको छ । तसर्थ, जलवायु परिवर्तन हाम्रो विकासको विरासत र सभ्यताको भविष्यका लागि सबैभन्दा ठुलो चुनौती हो ।
जलवायु परिवर्तनका नकारात्मक असरहरू विश्वका सबै भू–भाग र मुलुकहरूमा देखिएको भएता पनि अति कम विकसित तथा कमजोर आर्थिक र भौगोलिक अवस्था भएका मुलुकहरूमा यसको असर धेरै रहेको छ । प्राकृतिक, भौगोलिक, सांस्कृतिक र धार्मिक विविधताले भरिपूर्ण सुन्दर देश नेपाल, जलवायु परिवर्तनका असरहरूबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित मुलुकहरू मध्यको एक हो । वैज्ञानिक अध्ययन अनुसार नेपालमा वार्षिक अधिकतम तापक्रम ०.०५६ डिग्री सेल्सियसले वृद्धि भइरहेको छ भने वर्षाको स्वरूपमा समेत परिवर्तन हुँदै गएको छ । मनसुन सुरु हुने र सकिने समयमा परिवर्तन देखिएको छ भने हिउँदमा हुने मनसुनी वर्षामा पनि कमी आएको छ ।
विश्व हरित गृह ग्यास उत्सर्जनमा नेपालको भूमिका नगण्य भएता पनि, जलवायु परिवर्तनको प्रत्यक्ष प्रभाव यहाँको अर्थतन्त्रका मुख्य आधारहरुः कृषिमा आधारित जीविकोपार्जन, पशुपालन, पानीका स्रोतहरू, पर्यापर्यटन र जनस्वाम्यमा धेरै परेको छ ।  बदलिँदो जलवायुका कारण, विपद्का घटनाहरूमा वृद्धि हुनुका साथै यसको जोखिम पनि बढेर गएको छ । जसका कारण यहाँको पारिस्थितिक प्रणालीमा असर पर्न गई समृद्ध नेपाल र सुखी नेपालीको राष्ट्रिय लक्ष्य हासिल गर्न  समेत, चुनौती सिर्जना भएको छ । 
जलवायु जोखिम तथा संकटासन्नता न्यूनीकरण र अनुकूलनका लागि नेपालले जलवायु परिवर्तन संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय प्रारूप महासन्धि अन्तर्गतको अति कम विकसित राष्ट्रहरूका लागि प्रस्ताव गरिएको राष्ट्रिय अनुकूलन कार्यक्रम, नापा तयार गरी सन् २०१० देखि योजनाबद्ध रूपमा काम गर्न सुरु गरेको छ । साथै स्थानीय स्तरमा पनि जलवायु अनुकूलनका लागि स्थानीय अनुकूलन कार्य योजना (लापा) तयार गरी कार्यान्वयन गरिरहेको छ ।
जलवायु परिवर्तनका असरहरू दीर्घकालीन प्रकृतिका हुन्छन् । त्यसैले नापामा पहिल्याइएका जस्ता तत्कालीन कार्यहरूका साथै मध्यम तथा दीर्घकालीन अनुकूलनका उपाय र रणनीति सहित कार्य गर्न आवश्यक भएकोले सन् २०१० को क्यानकुन अनुकूलन कार्य ढाँचा र सन् २०१२ को न्याप तर्जुमा प्रारम्भिक निर्देशिका अनुसार नेपालले सन् २०१५ मा राष्ट्रिय अनुकूलन योजना (न्याप) तर्जुमा प्रक्रिया सुरु ग¥यो ।

न्याप तर्जुमा प्रक्रियालाई अहिले हरित जलवायु कोषको वित्तीय सहयोगमा राष्ट्रिय अनुकूलन योजना तर्जुमा प्रक्रियाका लागि क्षमता विकास परियोजना मार्फत नेपाल सरकारको नेतृत्वमा राष्ट्रसङ्घीय वातावरण कार्यक्रम युनेपले कार्यान्वयन गरिरहेको छ ।  
यस परियोजनाले जलवायु संवेदनशील रहेका प्रमुख क्षेत्रहरूका राष्ट्रिय नीति, रणनीति, योजना, कार्यक्रम र बजेटमा जलवायु परिवर्तन अनुकूलनलाई समायोजन गर्नका लागि सहजीकरण गर्दै, जलवायु परिवर्तन अनुकूलनलाई नेपालको विकास रणनीतिको रूपमा संस्थागत गर्नेछ । 
यस प्रक्रियाले लैङ्गिक र समावेशी सहभागिता सुनिश्चित गर्दै, सङ्घीय, प्रदेश र स्थानीय सरकारहरू लगायत सबै सरोकारवालाहरूलाई सहभागी गराउँदै राष्ट्रिय जलवायु परिवर्तन नीति २०७६ को लक्ष्य अनुसार जलवायु उत्थानशील समाज निर्माणका लागि अनुकूलनमा अहिले सम्म गरेका कार्य अनुभवमा आधारित रहेर राष्ट्रिय अनुकूलन योजनाको तजुर्मा गर्ने छ ।
न्याप तर्जुमाका लागि नेपालले, राष्ट्रिय जलवायु परिवर्तन नीति २०७६ ले निर्दिष्ट गरेका विभिन्न विषयगत र अन्तर विषयगत १२ वटा क्षेत्रहरूमा, कार्य समूहको निर्माण गरी मध्यकालीन र दीर्घकालीन अनुकूलनका उपायहरू पहिल्याउनुका साथै यी क्षेत्रका विद्यमान नीति, रणनीति, कार्यक्रम र बजेटमा अनुकूलनलाई समायोजन गरिरहेको छ ।
यस प्रक्रियाले प्रादेशिक र स्थानीय तहमा पनि आवश्यक सुझावहरू सङ्कलन गर्नुका साथै जलवायु अनुकूलनलाई मुलप्रवाहीकरण गर्नका लागि प्रदेश जलवायु परिवर्तन समन्वय समिति निर्माणमा समेत सहजीकरण गरेको छ ।
जलवायु परिवर्तन अब, वातावरणीय र विज्ञानको मात्रै मुद्दा रहेन । मानव जन जीवनसँगै सामाजिक र आर्थिक मुद्रासँग जोडिएर आएको हुनाले नेपाल जस्ता राष्ट्रका लागि यो एक महत्त्वपूर्ण विकासको मुद्दा पनि हो । यस कारण नेपालले तिनै तहका सरकार र सबै सरोकारवालाहरूको सहकार्यमा अत्यावश्यक अनुकूलनका उपायहरू पहिचानसँगै मध्यम तथा दीर्घकालीन योजना तर्जुमा, कार्यान्वयन, अनुगमन र अद्यावधिक गर्ने कामलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्नु अत्यन्त जरुरी छ । यो नै नेपालका लागि परिवर्तित जलवायुको सन्दर्भमा दिगो र समुन्नत भविष्यको प्रमुख आधार हो ।

धेरै पढिएको

शिफारिस

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here